Türkiye’de Kaç Tane Tümülüs Var?
Herkese selam! Bugün biraz tarihe gömülelim, ama endişelenme, sıkıcı bir ders gibi olmayacak. Hani bazen böyle ilginç konularla karşılaşırsın ya, “bu konuda bir şeyler yazayım da halkı eğlendireyim” diye düşünürsün, işte tam olarak böyle bir yazı yazıyorum. Türkiye’de kaç tane tümülüs var, ne yani? Hepimiz bilmeyiz değil mi? Ama belki biraz kafa yorarsak, işte o zaman tarih bile eğlenceli olabilir!
Tümülüs Ne Demek, Nerede Kullanılır?
Öncelikle, tümülüs nedir? Bu soruya çok ciddi bir şekilde cevap vermek isterdim ama gel de eğlenme! Tümülüs, aslında eski mezarlarda kullanılan, genelde büyükçe, tepe şeklinde höyükler yani toprak yığınları. Yani, biraz ölüler için yapılan lüks bir ev gibi düşünebiliriz. Ama inanın, bunu diyebilmek için içimdeki arkeoloğu durdurmam gerekti, çünkü gerçekçi olmak gerekirse, tümülüsler tarihsel açıdan çok daha önemli. Zaten başımıza gelen de bu: “Tümülüs nedir?” diye sorup, kısa bir espri yapacağım derken, ciddi bir yazıya giriyorum!
Tümülüsler, genellikle ölülerin defnedildiği yerler, ama o kadar büyükler ki, birinin içinde kaybolsanız da, ölüler “görünüşte çok da kötü bir şey değil” diyebilirler, çünkü çok fazla yer var. Tabi, bu arada, benden başka kimse bu konuyu böyle eğlenceli hale getiremiyor gibi hissettim, ama olsun!
Türkiye’de Kaç Tane Tümülüs Var? Sayı Vermek Zor!
Bize gelince, Türkiye’de kaç tane tümülüs olduğunu söylemek biraz kafa karıştırıcı bir iş. Çünkü kimisi çok eski, kimisi ise “yapılacak bir iş yoktu, hadi şu toprakları yığalım, sonra şehri inşa edelim” demiş ve başlamışlar. Bunu bana bir arkeolog söylese, “bunun sayısını tam veremeyiz” diye cevap alırım diye düşünmüştüm, haklıymışım. Çünkü Türkiye’de tahminlere göre 1000’in üzerinde tümülüs bulunuyor. Evet, yanlış duymadınız, binin üzerinde! Hatta bazılarına göre bu sayı 2000’lere kadar çıkabiliyor.
Türkiye’nin En Ünlü Tümülüsleri
Türkiye’de bazı tümülüsler, hem görsel açıdan hem de tarihsel anlamda oldukça ünlüdür. Mesela, Midas Tümülüsü… Evet, Midas! “Altın dokununca altın oluyor” diye bir deyiş var ya, işte Midas’ın bu tümülüsünde her şey altın gibi. Yani, hiç şaşırmadım! “Altın dokunduktan sonra kral olmak mı? Hadi canım!” demek gibi. Ama ciddi olmak gerekirse, Midas Tümülüsü, gerçekten tarihte çok önemli bir yer tutuyor.
Bir de Amasya Tümülüsleri var. Bunu duyduğumda, “Amasya’da böyle dev gibi toprak yığınları mı var, ne?” diye düşünmüştüm. Ancak orada da büyük bir tarih yatıyor. İşte bunlar, tümülüs denince aklımıza gelen bazı yerler. Ama bak, bu yazıyı okuduktan sonra, belki sen de “benim şehre yakın bir tümülüs var mı?” diye sormaya başlarsın. Nerede bulacağım ki şimdi o kadar tümülüsü?
Diyalog: “Senin Tümülüsün Kaç Tane?”
Bir gün, eski bir arkadaşım beni aradı. “Abi, senin tümülüsün kaç tane?” dedi. Ne demek istediğini anlamadım ve biraz afalladım. “Neden, ne demek tümülüs?” dedim. O da şöyle cevap verdi:
“Ya işte, senin gibi her şeyin derinliğine inen biri için tümülüs şarttır. O kadar tümülüs var ki, hepsinde kaybolabilirsin!”
Ben de o an, “Ya aslında tümülüslerin sayısını bilmek ilginç olabilir, ama unutma, bazen insanın hayatındaki tümülüsler daha da fazla olabilir!” dedim. Hah, sonra düşündüm ki, belki de tümülüsün sayısı değil, içinde ne kadar yer olduğu önemli! Evet, işte derin düşündüm.
Türkiye’deki Tümülüs Sayısı ve Bunu Anlamak
Türkiye’de tümülüs sayısının fazla olması aslında bir şeyi gösteriyor: Bu topraklarda binlerce yıl önce, insanlar ciddi bir şekilde tarihe önem vermişler. Her ne kadar bu tümülüsler sadece mezar yeri olarak kullanılmış olsa da, bu eski insanların ölümle ilgili bakış açısını, onların tarihe ne kadar saygı gösterdiğini anlamamıza yardımcı oluyor.
Şimdi, ben bir İzmirli olarak her zaman pratik bir insan oldum, ama bu kadar tümülüs olduğunu öğrenince, “Vay be, gerçekten geçmişin derinliklerine inmeyi düşünmek lazım” dedim. Evet, arada kafama takılan, “Bu tümülüsleri kim keşfetti?” sorusu oluyor ama… Neyse, bunları düşünmeyi bir kenara bırakıp, kahvemi içmeye devam ediyorum.
Sonuçta: Tümülüsler, Herkesin Bilmesi Gereken Şeyler!
Türkiye’de tümülüslerin sayısı fazla olabilir ama sen bir yere gitmeden önce, “Vay, bir tümülüs mü var burada?” diye sorarak, bir tarih yolculuğuna çıkabilirsin. Bu tür yerlerde gezmek, o kadar ilginç ki, kim bilir belki bir gün o tümülüslerden birine takılırsın! Ama endişelenme, kaybolmazsın… ya da belki kaybolursun, ama en azından geçmişin derinliklerine bir adım daha atmış olursun.
Şimdi bir işim kaldı: bu yazının sonunda Türkiye’de kaç tane tümülüs olduğu sorusuna net bir cevap verdik mi? Hayır, net bir sayı veremedik ama… kimseye belli etmem, bu kadar fazla tümülüs olduğunu öğrendikten sonra, artık sayı vermektense, “Çok fazla!” demek daha doğru olacak gibi!
Beni okuyarak, bir tümülüs keşfi yapmayı başardın. Teşekkürler!