Kadın Şeyhlere Ne Denir?
Bazen hayatın içinde karşımıza öyle sorular çıkar ki, başta basit gibi görünür ama aslında cevabı bulmak, bir labirentte kaybolmak gibidir. Mesela, “Kadın şeyhlere ne denir?” sorusu. Basit bir soru değil mi? Ama işin içine hem dini hem kültürel hem de dilsel bir sürü şey giriyor. “Kadın şeyh” denildiğinde bir anda kafanda yanıtlar dans etmeye başlar. Acaba gerçekten bir karşılık var mı? Yoksa bu, sadece sosyal medyada en çok tıklanacak sorulardan biri mi?
Kadın Şeyh: Ne Demek, Nereden Çıkmış?
İçimdeki mizahçı böyle diyor: Vay be, şimdi “Kadın şeyh” deyince aklımda biri çıkıyor; yavaşça, sakin sakin adımlarını atarak gelip, “Ben şeyhim, gel ve kendi iç yolculuğunu başlat!” diyen bir figür. Ama tabii, gerçek hayatta böyle bir şey yok.
Kadın şeyh deyince, genelde “Şeyh”, dini ve manevi alanda derin bilgi sahibi olan bir kişi anlamına gelir. Hani o büyük mürşit, rehber insan. Fakat, bu sadece erkekler için mi? Değil tabii ki! Kadın şeyhler de var. Ama, işte burası biraz karışık. Kadınların şeyh olarak anılmasının tarihsel ve kültürel açıdan pek de yaygın olmaması, bu soruyu gündeme getiriyor. Kadınların manevi liderlik pozisyonlarında daha az yer alması, bir bakıma bu sorunun doğmasına neden olmuş olabilir.
İçimdeki analitik düşünce böyle diyor: Zihinsel bir savaş var şu anda, çünkü bir yandan mizah yaparken, bu sorunun gerçekliği üzerine de düşünmek istiyorum. Kadın şeyh denince, ister istemez şu sorular aklıma geliyor: “Peki, kadınlar şeyh olamaz mı?” Aslında tarihte kadın şeyhler, özellikle bazı İslam tasavvuf ekollerinde yer almışlardır. Fakat toplumsal normlar ve geleneksel görüşler nedeniyle bu figürler daha az bilinir. Kadınların manevi liderlik alanındaki rolleri, bazen sadece “hanım efendi” ya da “bacı” gibi daha yumuşak ifadelerle sınırlanmış. Şeyh olabilmek için bir dizi manevi derinlik ve bilgi birikimi gerekir, bu nedenle kadınların da bu pozisyonu alabileceği çok açık.
Kadın Şeyh Olur Mu?
İçimdeki mizahçı böyle diyor: Kadın şeyh dediğinde aklıma eski Türk dizileri geliyor. Kadın baş karakter, mesela bir tür gelin, kısacık elbiseyle sarayda taht kuralı! Ama hayır, ciddi ciddi konuşmak gerekirse, kadın şeyh olmak gerçekten de bir geleneği zorlar. Aslında, her şeyi doğru yapan bir kadının manevi liderliği almasının bir engeli yok. Gerçekten. Bu toplumda bazen işleri esprili bir şekilde dile getirmek, düşünceyi açmaya yardımcı olur.
İçimdeki insan tarafı ise şöyle diyor: Bazen yaşadığımız toplumda, “Kadın şeyh” gibi konulara yaklaşımlar hala eski düşünce kalıplarından etkileniyor olabilir. Yani, kadınların dini lider olarak tanınması, hala bazı yerlerde modern zamanlarla uyumsuz bir kavram olarak algılanabiliyor. Halbuki, orada bir kadının manevi bilgelik ve rehberlik yapabilme kapasitesine dayalı bir engel yok.
Kısa bir diyalog:
– “Kadın şeyh olur mu, sence?”
– “Niye olmasın? İmam hatiplerde de kadın hocalarımız var!”
– “E ama şeyh olmak ayrı bir şey, o başka!”
– “Bir kadın neden şeyh olmasın, dur bakalım belki sen de olursun!”
Kadın Şeyh Olursa Ne Olur?
Evet, kadın şeyh olursa ne olur? Cevap belki de en net olanı, çok şey değişebilir. Çünkü, manevi rehberlik yapan bir kadının da toplumsal hayatı yönlendirme gücü, çok değerli bir şey. Kadınların şeyh olabilmesi, aslında manevi liderlik noktasında daha geniş bir açılım sağlar. Toplumsal cinsiyet rollerini aşmak, kadınların farklı alanlarda da liderlik yapabilmelerini destekler. Bunu anlamak için kadının sadece şeyh olmasını değil, aslında tüm toplumsal yapının nasıl daha eşitlikçi hale gelebileceğini düşünmek gerek.
İçimdeki mühendis böyle diyor: Bir şeyin gerçekten kabul edilip edilmemesi için, sistemin nasıl çalıştığını anlamamız gerek. Bu noktada, kadının şeyh olabilmesi için hiçbir mantıklı engel yok. İslam’da da pek çok kadının önemli dini roller üstlendiğini görmek mümkün. Toplumdaki algılar zamanla değişiyor ve bir gün bu soruyu soranların sayısı azalacaktır, çünkü kadınların toplumdaki rolü zaten çoktan gelişmeye başlamış durumda.
Sonuç: Kadın Şeyh Nedir?
Sonuç olarak, kadının şeyh olma durumu, eski kalıplardan sıyrılıp yeni düşünce biçimlerine doğru evriliyor. “Kadın şeyh olur mu?” sorusunun cevabı, aslında çok basit: Kadınlar zaten olabiliyor. Gerçekten de manevi anlamda derinlik ve bilgi sahibi olan bir kadın, neden şeyh olmasın ki? Toplumsal normlar, zamanla değişecek ve belki de önümüzdeki yıllarda “Kadın şeyh” dediğimizde kimse bu durumu garipseyecek. O zaman herkes rahatça diyebilecek: “Evet, kadın şeyh olabilir, çünkü her şeyin en iyisini yapabilen bir insan, kim olursa olsun, liderdir.”
Yani özetle, “Kadın şeyhlere ne denir?” sorusu çok daha karmaşık bir soruya dönüştü. İlerleyen zamanlarda, belki kadın şeyhler de popülerleşir ve her şey yerli yerine oturur. O zaman biz de rahat rahat kahvelerimizi içip, “Kadın şeyh olursa ne olur, değişen ne var?” diye konuşuruz.