Özel İsimlerde “Ciğim” Eki Nasıl Yazılır? (Beni Takma, Sana Anlatıcam)
Düşün bakalım, bazen günlük hayatta birinin adını söylerken, araya “ciğim” eklemek nasıl da bir alışkanlık hâline gelir! Hani o, işin en tatlı, en içten halini gösterdiğimiz anlar vardır ya, işte orada, “ciğim” devreye girer. “Ahh Melis’ciğim, şu şuradaki çayı iç de bir ferahla!” diyorsun, ama bir yandan da beyninde bir ses, “Doğru mu yazıyorum acaba, ciğim mı, yoksa cigim mi?” diye sürekli takılı kalır. İşte burada, kelimelerin en masum halini yazarken bile insanın içinden geçen o küçük tereddütleri anlatacağım sana.
Bunun üstüne, gerçekten merak ettiğim bir şey var: Bu ciğim olayı, dilbilimsel bir norm olarak kabul ediliyor mu? Hadi, biraz mizahi bir şekilde, biraz da içsel sorgulamalarla birlikte, özel isimlere ciğim ekini nasıl yazmamız gerektiğini inceleyelim.
“Ciğim” Ekinin Temeli: İzmirli Olmanın Getirdiği Sorumluluk
Şimdi, benim de yaşadığım İzmir gibi bir yerde, ciğim kullanmak, özel isimlere o kadar doğal bir şekilde ekleniyor ki, bazen farkına bile varmıyoruz. Bir arkadaşımın adını söylerken “Ali’ciğim” dediğimde, kulağa çok sempatik ve içten geliyor. Ama acaba doğru yazıyor muyum? Bir araştırmaya girer miyim? Tabii ki girerim, çünkü her şeyi fazlasıyla düşünen bir insanım. Her ne kadar sürekli espri yapsam da, içimdeki “doğru yazma” savaşçısı hep uyanık.
Bir gün, arkadaşım Melis’e “Melis’ciğim, bu akşam bizimle misin?” dedim, ama birden aklıma geldi: “Melis’ciğim” mi, yoksa “Melis’çim” mi yazılır? İkisini de düşündüm, sonra elimdeki telefonun ekranını parmaklarımla yokladım. “Seyahat gibi bir şey bu!” dedim kendi kendime, “Ya doğru yazmazsam, millet dalga geçer.”
Böyle bir gerilimde, dilin gücünü fark ediyorsun. Eğer bir özel isme ciğim eklerken doğru yazmazsan, farkında olmadan, cümleyi doğru kurmanın ötesine geçip insanları yanlış yönlendirmiş olursun. Örneğin, “Ah canım Melis’ciğim, şu tatlıyı sen çok severdin!” dediğimde, bir yanlış yazım, belki de o güzel havayı bozabilir, kim bilir?
Ciğim ve Türkçedeki Sürükleyici Büyüsü
Şimdi şöyle düşünelim: Her dilde farklı eklemeler vardır, ama ciğim ekinin Türkçede o kadar hoş bir karşılığı var ki, insan kullanmadan duramıyor. Bence “ciğim” kelimesi, içinde hem sevgi hem de biraz da şefkat taşıyor. Sadece bir hitap kelimesi değil, bir bağ kurma aracıdır. Kimi zaman samimiyetin, kimi zaman da içtenliğin bir simgesidir. Hani o “gel buraya, bir tanem” dediğimizdeki neşeli anlamı gibi, ciğim da “yakınlık” duygusunun bir parçasıdır.
Mesela, bir arkadaşım “Ya Özge’ciğim, bu hafta sonu gelmeyecek misin?” dediğinde, hep bir gariplik hissi duyarım. Çünkü ciğim ekini duyduğumda ister istemez, bunun aslında bizim toplumumuzda her yerde kullanıldığını düşünürüm. Yani, dildeki bu yumuşama, bazen kayıtsız kalmamızı sağlıyor. Çünkü ciğim aslında sadece Türkçe’de değil, aynı zamanda bir argo gibi, o “hoş sohbeti” yaratan, bizi birbirimize daha yakın kılan bir öğedir.
Ama… birden şüpheleniyorum: Ciğim gerçekten doğru ekleniyor mu, yoksa yanlış mı yazıyorum? Biraz daha dikkatli olmalı, doğru yazmak için az daha uğraşmalıyım. “İçimden bir ses” bana, bir kez daha “Bunu doğru yapmalısın, yoksa yazım hatası yaparsın!” diye fısıldıyor.
“Ciğim” Ekinde Stil Mi, Hata Mı?
Bazen, “ciğim” kelimesi o kadar yaygın ve içten kullanılıyor ki, yazarken de nasıl kullanılacağı hakkında bir kafa karışıklığı oluyor. Örneğin, birinin adını söylerken, sanki ciğim kelimesi yanlış bir şekilde eklenmiş gibi geliyor. Hani, bazen özel isimlere gereksiz yere ekleriz ya, işte tam olarak o durum!
O kadar çok yanlış kullanım gördüm ki, artık bu konuda kimseye söylemekten çekinmiyorum. Bir arkadaşım, yanlış yazmış, “Ali’cim” demiş. Bak dedim, bu cim ekini yanlış koymuşsun. Bu gibi şeyler, sanki her insanın kendine ait küçük bir yazım alanıymış gibi geliyor. Yani, bir bakıma ciğim ekini kullandığında bile, kişisel bir tercihe ve belki de hataya düşülmüş oluyorsun.
“Ali’ciğim” mi diyeceğiz, “Ali’çim” mi? Hani ben, her ikisini de duydum da, bu “ciğim” yazılacaksa, doğru ekin hangisiydi acaba? Kafamda bir teorik çelişki! Bir yanda, doğruyu yazmak için uğraşırken, diğer yanda bu esprili dilin içinde kayboluyorum.
Sonuç: “Ciğim” ve Yazım Hataları
Her ne kadar espri yapmayı sevsem de, ciğim ekinin yazımı konusunda nihayetinde bir doğru var. Çünkü, kelimelerin doğru bir şekilde yazılması gerektiğini kabul ediyorum. Ama bir yandan da şunu fark ediyorum ki, ciğim kelimesi sadece yazım hatasından ibaret değil. Bazen samimiyetin, bazen de yanlış anlamaların başlangıcı olabilir. Kişisel olarak ben, ciğim ekini genellikle samimi bir şekilde kullanmayı tercih ediyorum, ama doğruluğundan hiç şüphe etmedim.
İzmir gibi sıcak ve içten bir ortamda, bu tür ifadeler birbirimize olan yakınlığımızı daha da artırıyor. Ancak, yanlış yazıldığında da işler biraz komik olabiliyor. Özel isimlerde “ciğim” eki nasıl yazılır? Kısacası: Ciğim ekini doğru yazmak için dilbilgisel olarak dikkatli olmalı, ama bazen de kalbinin sesini dinleyerek esprili bir şekilde kullanmalısın.